Η «Κίνηση του ίππου» είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα με μορφή «φαρσοκωμωδίας» και ταυτόχρονα ένα ιστορικό αφήγημα βασισμένο σ’ ένα πραγματικό γεγονός, όπως καταγράφεται στο Politica e mafia in Sicilia (1876) του Λεοπόλντο Φρανκέττι. Η υπόθεση ξετυλίγεται στη Μοντελούζα και τη Βιγκάτα, το φθινόπωρο του 1877, την εποχή που κυβερνούσε η ιστορική Αριστερά (στην πραγματικότητα δεν είχε καμία σχέση με κόμματα της αριστεράς), και στην κοινωνία υπήρχε έντονη δυσαρέσκεια εξαιτίας του συνεχιζόμενου, μισητού φόρου στα άλευρα. Στην επαρχία της Μοντελούζα καλείται να υπηρετήσει ως επιθεωρητής μύλων ο Τζοβάννι Μποβάρα. Ο Μποβάρα, που μετακινείται μόνο με άλογο, στάλθηκε από την εφορία που εργάζεται ως λογιστής για ν’ αντικαταστήσει τους συναδέλφους του, Τουττομπένε (τον έφαγαν τα ψάρια) και Μπεντικό (έγινε βορά των σκυλιών και ήταν συνονόματος με τον σκύλο στο βιβλίο Ο Γατόπαρδος). Για να καλυφθούν οι καταγγελίες του Μποβάρα κατά της διαφθοράς, στήνονται διάφορα σκηνικά. Ο επιθεωρητής πρέπει να προσέξει να μην πέσει στην παγίδα. Δεν ξέρει όμως πού να στηριχτεί. Μέχρι τη στιγμή που αποφασίζει ν’ αντιμετωπίσει το «βρόμικο παιχνίδι» των αντιπάλων του χρησιμοποιώντας τα δικά τους μέσα.